Cách chỉnh dây điều khiển bơm nhớt 2T đúng dấu
Dây điều khiển bơm nhớt 2T có nhiệm vụ thay đổi lượng nhớt cấp theo độ mở tay ga. Nếu dây chỉnh quá chùng, tay bơm không mở đủ và động cơ có nguy cơ thiếu nhớt. Ngược lại, dây quá căng có thể làm bơm cấp dư, khiến xe ra nhiều khói, đóng muội bugi và nhanh nghẹt pô.
Trên Honda NZ125R/NZ125RS, service manual quy định phải chỉnh độ rơ tay ga trước, sau đó mới canh dây điều khiển bơm nhớt. Khi vặn hết tay ga, dấu trên puly điều khiển bơm phải trùng với dấu chuẩn trên thân bơm. Tay bơm được phép vượt dấu nhưng không quá 1 mm và tuyệt đối không được mở thiếu dấu.
Thông số quan trọng: Khi vặn hết tay ga, dấu trên puly bơm nhớt phải trùng dấu chuẩn. Nếu vượt dấu thì độ vượt tối đa là 1 mm. Không được để dấu trên puly chưa tới dấu chuẩn vì động cơ có thể thiếu bôi trơn.
Dây điều khiển bơm nhớt 2T hoạt động như thế nào?
Trên hệ thống bôi trơn tự động, bơm nhớt thường được dẫn động theo tốc độ quay của động cơ. Đồng thời, puly hoặc tay điều khiển trên bơm được nối với tay ga bằng một sợi cáp.
Khi người lái lên ga, dây cáp kéo tay bơm mở lớn hơn để tăng lượng nhớt cấp vào động cơ. Khi nhả ga, lò xo hồi kéo tay bơm trở về vị trí ga nhỏ. Vì vậy, độ căng của dây điều khiển ảnh hưởng trực tiếp đến lượng nhớt mà động cơ nhận được ở từng chế độ vận hành.
Khi nào cần kiểm tra và chỉnh lại dây bơm nhớt?
- Sau khi thay dây ga hoặc dây điều khiển bơm nhớt.
- Sau khi tháo chế hòa khí, bơm nhớt hoặc cụm chia dây ga.
- Sau khi ráp lại dàn áo hoặc sửa chữa khu vực quanh bơm nhớt.
- Tay ga có độ rơ quá nhiều hoặc trả ga không đều.
- Xe ra khói nhiều bất thường dù chế hòa khí và pô bình thường.
- Bugi thường xuyên bị ướt nhớt hoặc đóng nhiều muội đen.
- Máy nóng nhanh, phát tiếng khô hoặc nghi ngờ cấp thiếu nhớt.
- Dấu trên tay bơm không trùng với dấu chuẩn khi kiểm tra.
Dây cáp đã cũ có thể bị giãn, sờn hoặc chạy nặng trong vỏ dây. Trường hợp này chỉnh lại chỉ là giải pháp tạm thời; nếu dây không còn hoạt động trơn tru thì nên thay mới.
Dụng cụ cần chuẩn bị
- Bộ tuýp hoặc tua vít để tháo các miếng ốp che bơm nhớt.
- Cờ lê đúng cỡ với ốc khóa và ốc chỉnh dây.
- Đèn pin để quan sát dấu trên puly và thân bơm.
- Khăn sạch để lau dầu, bụi quanh khu vực bơm.
- Thước lá hoặc thước nhỏ để kiểm tra mức vượt dấu nếu cần.
Xác định đúng hai dấu canh trên bơm nhớt
Trước khi chỉnh, cần tìm đúng hai dấu sau:
- Dấu động: nằm trên puly hoặc tay điều khiển bơm nhớt, di chuyển khi vặn tay ga.
- Dấu chuẩn: nằm cố định trên thân hoặc vỏ bơm nhớt.
Khu vực này thường bám dầu và bụi nên dấu khá khó nhìn. Hãy lau sạch bằng khăn, dùng đèn soi và quan sát trực diện. Không nên lấy vết trầy, mép đúc hoặc đầu con ốc làm dấu canh.
Các bước chỉnh dây điều khiển bơm nhớt 2T đúng dấu
-
Dựng xe chắc chắn và tắt máy.
Đặt xe trên nền phẳng, dựng chống đứng và tắt máy hoàn toàn. Không cần nổ máy trong lúc vặn hết tay ga để kiểm tra dấu.
-
Tháo các chi tiết che khu vực bơm nhớt.
Tùy phiên bản xe, cần tháo ốp dưới, ốp phía trên bình xăng hoặc ốp hông để nhìn rõ bơm nhớt và cụm ốc chỉnh dây. Đặt ốc theo từng vị trí để tránh ráp nhầm.
-
Kiểm tra tình trạng dây và cơ cấu hồi.
Vặn rồi thả tay ga vài lần. Puly bơm phải di chuyển êm và tự trả về vị trí ban đầu. Nếu dây bị sờn, kẹt hoặc tay bơm trả chậm, phải xử lý nguyên nhân trước khi canh dấu.
-
Chỉnh độ rơ tay ga trước.
Theo service manual, dây điều khiển bơm nhớt chỉ được chỉnh sau khi độ rơ tay ga đã đúng. Nếu chỉnh bơm trước rồi mới chỉnh tay ga, vị trí dấu có thể thay đổi và làm sai lượng nhớt cấp.
-
Nới ốc khóa của dây điều khiển bơm.
Dùng hai cờ lê đúng cỡ: một cây giữ ốc chỉnh, cây còn lại nới ốc khóa. Không dùng kềm bóp vì dễ làm tròn cạnh ốc và hư ren.
-
Vặn hết tay ga và giữ tại vị trí mở hoàn toàn.
Khi tay ga được mở hết, quan sát dấu trên puly bơm so với dấu chuẩn trên thân bơm. Bước này thực hiện khi động cơ đang tắt.
-
Vặn ốc chỉnh cho hai dấu trùng nhau.
Điều chỉnh chiều dài làm việc của dây cho đến khi dấu trên puly nằm đúng vị trí dấu chuẩn. Không áp dụng một chiều vặn cố định cho mọi xe; hãy vừa vặn ốc chỉnh vừa quan sát hướng di chuyển của dấu.
-
Kiểm tra mức vượt dấu.
Dấu động có thể vượt qua dấu chuẩn nhưng không được vượt quá 1 mm. Quan trọng nhất là không được để tay bơm mở thiếu, tức dấu động chưa tới dấu chuẩn khi tay ga đã mở hết.
-
Siết ốc khóa.
Giữ nguyên ốc chỉnh rồi siết chặt ốc khóa. Nếu không giữ ốc chỉnh, vị trí đã canh có thể xoay theo trong lúc siết.
-
Kiểm tra lại sau khi siết.
Nhả tay ga rồi vặn hết ga thêm vài lần. Mỗi lần kiểm tra, dấu phải trở lại đúng vị trí và puly bơm phải hồi về nhẹ nhàng khi thả tay ga.
Hiểu đúng quy định “không vượt quá 1 mm”
Mức 1 mm là khoảng vượt tối đa của dấu trên tay bơm so với dấu chuẩn khi tay ga đã mở hoàn toàn. Đây không phải độ rơ của tay ga và cũng không phải khe hở giữa dây cáp với vỏ dây.
- Hai dấu trùng nhau: vị trí canh tiêu chuẩn.
- Dấu tay bơm vượt nhẹ: chấp nhận được nếu không quá 1 mm.
- Dấu tay bơm chưa tới: không đạt vì bơm có thể cấp thiếu nhớt khi động cơ chạy tải lớn.
- Dấu vượt quá nhiều: cần chỉnh lại, tránh cấp dư và làm cơ cấu luôn bị căng.
Kiểm tra sau khi chỉnh
Sau khi đã canh dấu và ráp xe, cần thực hiện thêm các bước kiểm tra sau:
- Tay ga có độ rơ phù hợp và xoay nhẹ, không bị sượng.
- Thả tay ga ở nhiều vị trí ghi-đông, tay ga vẫn tự trả về hoàn toàn.
- Dây không bị kéo căng khi đánh hết lái sang trái hoặc phải.
- Puly bơm trở về đúng vị trí ga nhỏ.
- Ốc khóa và ốc chỉnh đã được siết chắc.
- Ống nhớt không bị gập, tuột hoặc cấn sau khi ráp dàn áo.
- Khu vực bơm không có dấu hiệu rỉ nhớt.
Nếu trước đó có tháo ống nhớt hoặc để bình nhớt cạn, việc canh dây đúng dấu vẫn chưa đủ. Hệ thống còn phải được xả gió và mồi nhớt đúng quy trình để loại bỏ không khí trong đường ống.
Dấu hiệu chỉnh dây bơm nhớt quá chùng
- Dấu trên puly chưa tới dấu chuẩn khi vặn hết tay ga.
- Tay bơm bắt đầu di chuyển trễ so với tay ga.
- Máy nóng nhanh hoặc phát tiếng khô khi chạy tải lớn.
- Lượng nhớt trong bình giảm rất chậm bất thường.
- Piston, xéc-măng và lòng xi-lanh có nguy cơ thiếu bôi trơn.
Dây quá chùng là tình trạng nguy hiểm hơn vì ở ga lớn, động cơ cần nhiều nhớt nhưng tay bơm lại không mở đủ. Nếu phát hiện dấu chưa tới chuẩn, không nên tiếp tục chạy thử tốc độ cao.
Dấu hiệu chỉnh dây bơm nhớt quá căng
- Dấu trên puly vượt dấu chuẩn quá 1 mm khi mở hết ga.
- Tay bơm đã mở một đoạn dù tay ga đang đóng.
- Xe ra khói nhiều liên tục khi máy đã nóng.
- Bugi nhanh đóng muội, dễ bị ướt và khó nổ.
- Pô chảy dầu đen hoặc nhanh đóng cặn.
- Mức nhớt trong bình giảm nhanh hơn bình thường.
Khói nhiều chưa đủ để kết luận dây bơm chỉnh quá căng. Hiện tượng này còn có thể do chế hòa khí dư xăng, nhớt đọng trong pô, sử dụng nhớt không phù hợp hoặc phốt dên phía hộp số gặp sự cố.
Những sai lầm thường gặp khi canh dây bơm nhớt
- Canh dấu khi tay ga đang đóng: không đúng với quy trình của NZ125R/NZ125RS; cần kiểm tra khi vặn hết tay ga.
- Chỉnh dây bơm trước dây ga: làm vị trí dấu thay đổi sau khi chỉnh lại độ rơ tay ga.
- Canh theo lượng khói: khói pô bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, không thay thế cho việc kiểm tra dấu.
- Cố tình chỉnh dư để “an toàn”: cấp quá nhiều nhớt có thể làm xe đóng muội, hụp máy và nghẹt pô.
- Không siết ốc khóa: ốc chỉnh có thể tự xoay trong quá trình sử dụng.
- Không kiểm tra khi đánh lái: dây đi sai đường có thể bị căng khi xoay ghi-đông.
- Bỏ qua dây cáp bị sờn hoặc kẹt: dây hư không thể hoạt động ổn định dù đã canh đúng dấu.
- Nhầm dấu chuẩn với vết đúc: dễ làm bơm cấp sai lượng nhớt.
Có cần nổ máy để kiểm tra sau khi chỉnh không?
Phần canh dấu được thực hiện khi tắt máy. Sau khi hoàn tất, có thể nổ máy ở chế độ ga nhỏ để kiểm tra tiếng máy, độ hồi tay ga và tình trạng rò rỉ. Không nên dựng xe tại chỗ rồi kéo ga lớn chỉ để nhìn khói pô.
Muốn xác định chính xác lưu lượng bơm nhớt cần thực hiện bài kiểm tra theo thời gian và thể tích do tài liệu sửa chữa quy định. Đây là công việc dành cho thợ có dụng cụ đo và hiểu quy trình mồi nhớt, tránh để động cơ hoạt động trong lúc đường nhớt bị gián đoạn.
Lưu ý an toàn
Canh đúng dấu chỉ là một phần của hệ thống bôi trơn. Bình nhớt phải còn đủ dầu, ống cấp phải thông, bơm đã được xả gió và ống nhớt ra không có khoảng khí lớn. Nếu máy phát tiếng khô, nóng bất thường hoặc có dấu hiệu bó piston, hãy tắt máy ngay để kiểm tra.
Kết luận
Muốn chỉnh dây điều khiển bơm nhớt 2T đúng trên NZ125R/NZ125RS, anh em cần chỉnh độ rơ tay ga trước, nới ốc khóa dây bơm, vặn hết tay ga rồi xoay ốc chỉnh cho dấu trên puly trùng với dấu trên thân bơm. Dấu được phép vượt nhưng không quá 1 mm và tuyệt đối không được mở thiếu dấu.
Sau khi chỉnh phải siết ốc khóa, thử lại nhiều lần và kiểm tra dây ở cả hai vị trí đánh lái. Nếu dây bị sờn, vỏ dây nứt hoặc cơ cấu bơm hoạt động nặng, nên thay phụ tùng đúng đời xe thay vì cố chỉnh để sử dụng tiếp.
